3 lý do mình từ bỏ facebook

Nếu bạn đã thử bỏ facebook n+1 lần nhưng không được thì đừng lo, mình cũng vậy.

Phong dùng facebook từ hồi cách đây 9 năm, đó là hồi 2012. Đủ lâu để khiến một người nghiện về bất kỳ món gì. Facebook lúc đó từng là nơi mình lưu giữ mọi ý nghĩ nảy ra trong đầu, là quyển sổ nhật ký online giúp mình ghi chép nhanh ở mọi nơi chứ không như quyển “96 trang cả bìa” ngày nào nữa. Hồi đó, ừ, hồi đó, facebook khá sơ khai, cũng chẳng dày đặc quảng cáo như hiện giờ. Facebook có vẻ còn thân thương nữa kìa. Nhưng không biết từ khi nào, điều gì đó rất âm thầm đã đến. Một ngày kia, mình chỉ bỗng nhiên cảm thấy mỗi lần lướt facebook xong là người mệt mệt, cảm xúc không được vui. Mình thấy có gì đó chán nản, thấy bản thân trống rỗng, thấy cô đơn giữa một biển sờ-ta-tút. Mọi người ở ngay kia, y như một đám đông ngoài đời thực, vẫn khiến bản thân mình thấy xa cách quá đỗi.

Sau đó mình đã thử quan sát và hỏi những người khác sau khi dùng facebook, ngạc nhiên chưa! Một sự thật đã trần truồng lồ lộ ra: họ cũng buồn, y hệt như mình. Oát đờ hợi facebook? Chuyện gì đã xảy ra vậy. Đây có phải là nơi kết nối giữa những người bạn không hả facebook? Hay đây là hố đen đầy tiêu cực?

Nhưng cũng hên, mình ở trên fb đủ lâu để chứng kiến nhiều chiến dịch xã hội thành công trên facebook, mình đã thấy cộng đồng mạng trên fb có ảnh hưởng ít nhiều đến báo chí. Nhưng điều mình thấy nhiều hơn là, đa số, hầu hết trong số họ đều nói nhiều hơn làm. Thả like, quăng tim, hoặc ném cái mặt khóc vào một sờ ta tút nào đó để thể hiện sự thương cảm, sau đó lướt tiếp tục và không biết cái quái gì sẽ hiện bên dưới – có thể là một tin xấu, có thể là một clip dễ thương, nhưng không hơn gì vòng lặp trước, mọi người lại hành động như cũ, tâm trí nhảy như khỉ chuyền cành. Chỉ là bề mặt, chỉ là những hành động ủng hộ hoặc phản đối/đồng cảm suông để khiến bản thân bớt thấy tội lỗi, khiến bản thân cảm thấy mình vô can trong mớ hỗn độn này; hoặc ngược lại, khiến bản thân thấy mình đã làm gì đó ý nghĩa, có ủng hộ cho điều đúng đắn.

Dần dần, Mark Zuckerberg đã “lên sóng” nhiều hơn kể từ đó với đầy rẫy phốt: Facebook nghe lén người dùng, thu thập thông tin người dùng, tiết lộ thông tin người dùng cho bên thứ 3… mình đã suy nghĩ, thậm chí nhìn vào ảnh của Mark nhiều lần thật chăm chú. Nô, mình có lẽ không nên nói điều phiến diện theo cảm quan cá nhân này, nhưng có vẻ, có vẻ như Mark thực sự sở hữu nhân tướng học không tốt lắm. Mark không thể khiến mình cảm thấy đây là một nhân cách lớn, mà chỉ là 1 đại gia, có trí thông minh và có năng lực thực hiện công việc.

Có lúc bạn sẽ hỏi: Tại sao chúng ta lại nghiện facebook? Vì thực tế đằng sau facebook, là một đội ngũ chuyên gia nghiên cứu tâm lý học hành vi, họ luôn biết chúng ta cần làm gì, và sau hành động này thì thường sẽ làm gì tiếp theo. Điều gì sẽ khiến chúng ta vui (nhưng không đủ lâu), điều gì sẽ níu chân chúng ta lại và tiêu tốn thời gian lâu hơn cho facebook (bằng bất cứ cách nào), điều gì sẽ khiến chúng ta mở facebook lên để check thông báo hoặc newfeeds một trăm ngàn lần một ngày. Ngày hôm nay, bạn có thể thấy rằng facebook còn gửi cho bạn vô số thông báo mà bạn không hề muốn: một ai đó trong group bạn đã tham gia đăng bài; một ai đó vừa đăng ảnh… Thay vì trước kia, đây là chức năng để người dùng theo dõi sát sao nội dung/người nào đó mình thích, thì bây giờ fb sẽ tự quyết định thay chúng ta luôn. Sau đó là màn kéo khách từ youtube, bạn có thể thấy cả triệu quảng cáo facebook xuất hiện từ ngày này qua ngày nọ trên đó. Facebook đã cố níu kéo như một người tình của quá khứ, sẵn sàng dùng những phương pháp không đẹp đẽ gì để đu đeo cho bằng được.

Sợ bỏ lỡ – Fear of missing out

1. Sợ bỏ lỡ vật

Nãy giờ mình đã lan man, chúng ta bỏ ngõ việc: tại sao mình lại cảm thấy mệt mỏi khi lướt face vào lúc đó. Sau này đọc thêm các bài báo thì hiểu ra, lý do là vì facebook đã khai thác triệt để trạng thái tâm lý Sợ Lỡ Mất Cái Gì Đó (FOMO – fear of missing out). Đây là cảm giác tâm lý khiến cho một người sợ bỏ lỡ một điều gì đó quan trọng, một điều mà ai cũng biết trong khi bản thân họ thì không. Nó giống như việc bạn đã không đi dự tiệc vào hôm qua và luôn tò mò hỏi bạn bè vào ngày hôm nay, giống như bạn vừa cúp học vào buổi sáng và lo lắng liệu cô giáo có dặn gì đó rất quan trọng không.

2. Sợ bị bỏ lỡ

FOMO còn đi theo chiều ngược lại, đi vào bên trong, đây là lúc trò chơi bắt đầu:

BẠN SỢ MÌNH BỊ BỎ LỠ.

Chiều này còn có tính sát thương cao hơn nhiều. Nó khiến người ta liên tục đăng sờ ta tút, chỉ cần một tút chìm sâu và nguội lạnh, bảng thông báo không có gì mới, chúng ta sẽ cố gắng tìm gì đó để đăng (ngay cả khi chúng ta không ý thức được). Điều này có gì nghiêm trọng? Nó sẽ khiến bạn nghiện thông báo, nghiện like, comment. Vậy để mình nói thêm điều này, muốn có nhiều like, bạn đừng đăng gì về cô đơn, buồn bã, khó khăn đang gặp phải, điều gì đó nghiêm túc, thông minh, ô nhiễm môi trường, triết lý, dạy học, khoa học, nghiên cứu, khảo cổ, phát triển bản thân, một bài nhạc bạn tâm đắc… mà hãy đăng ảnh về chính bạn. Nếu bạn muốn cực kỳ chi tiết, được thôi: hãy đăng một tấm ảnh (không tì vết) có bạn trong đó, bên cạnh người thân, người yêu cùng một chiếc xe hơi, một căn hộ chung cư cao cấp, một nơi chốn du lịch hạnh phúc… bạn sẽ đếm like không xuể cho mà xem.

Điều gì đã xảy ra vậy kìa? Chúng ta đã thưa dần, hoặc không còn đăng những gì đúng thật là cảm xúc, suy tư của chúng ta lên nữa. Nếu bạn đăng câu nói gì mà bạn rút ra được sau nhiều lần vấp ngã, có thể, bạn chẳng được mấy like đâu (mà xui xui còn bị người khác phán xét nữa). Nếu bạn viết một tút tâm sự, trải lòng dài ngoằng, có thể, họ chỉ like khi mà chưa hề đọc, hay tệ hơn, họ lướt qua như thinh không. Lúc này, nếu bạn đang cô đơn, buồn đau, trống rỗng lắm, thì vẫn cứ nên đăng sờ ta tút gì đó tích cực, hài hước nhé. Vì có lẽ, mọi người sẽ tặng thêm like cho bạn.

Cứ đi theo cái chiều đó, chúng ta sẽ biết chắc điều gì sẽ xảy ra: facebook trở thành sân chơi của sự giả tạo, sân chơi của ảnh, của những xúc cảm mỹ miều, nơi chốn mỹ miều, hoàn cảnh mỹ miều, của những điều “ngắn ngũn” được che đậy, được trang trí. Bạn sẽ khó mà biết được cái gì thực sự đằng sau cuộc sống xa hoa, tích cực, đẹp đẽ của một người trên facebook. Vì họ cũng như bạn, như mình, đều trống rỗng.

Không còn chuyện gì để nói khi gặp nhau.

Chúng ta đã dần dần ít gặp nhau trực tiếp hơn kể từ khi mọi thứ được tập trung hóa, bao gồm cả thế giới tinh thần – mạng xã hội. Có lẽ chúng ta đã biết một số điều về bạn bè, người thân của mình qua mạng xã hội, cụ thể ở đây là qua fb. Có lẽ chúng ta sẽ vào inbox, hỏi thăm, nhìn mấy dòng chữ, suy nghĩ một chút và cố gắng nói chuyện tinh tế, nhẹ nhàng, gửi vài icon giảm nhẹ tình huống hoặc làm cuộc nói chuyện bớt sượng sùng hơn. Người đối diện cũng vậy, nếu họ quá đau, họ cũng sẽ chẳng nói họ quá đau với bạn. Họ sẽ có xu hướng nói chuyện kiểu xã giao với chúng ta. Rất khó để chúng ta đủ động lực book một cuộc hẹn hò, một buổi gặp gỡ khi mà chẳng có gì ở đối phương khiến ta tò mò muốn biết thêm nữa. Ta tưởng ta đã biết đủ về họ, về cuộc sống của họ gần đây, nhưng không đâu.

Có lẽ điều này, không ít thì nhiều, khiến các mối quan hệ dần xa cách hơn. Và do đó, khiến chúng ta bị cô lập, khiến chúng ta cô độc, làm chúng ta cô đơn.

Nghe lén thông tin

Điều này là điều chót, mặc dù nó liên quan tới pháp luật và có vẻ nghiêm trọng, thế nhưng đối với đa số người dùng, họ chẳng có gì để mất trên facebook chừng nào còn chưa để lộ các thông tin quan trọng trên nền tảng này.

Mình không thích điều này, vì thấy nó khá chiêu trò, mưu mẹo, gian trá… không phù hợp lắm với hình ảnh tư bản trong mắt mình xưa nay.

Những cái lợi mà mình có được sau khi rời khỏi facebook

  1. Thời gian. Mình có nhiều thời gian hơn rất nhiều so với trước kia. Không phải chỉ thời gian bên ngoài mà còn là thời gian bên trong tinh thần, mình đã không còn nghĩ tới nó mỗi khi rảnh rỗi nữa. Thay vào đó là một việc khác.
  2. Mình thấy tinh thần mình thư thả hơn. Thật là dễ chịu khi đứng im hóng gió trong 5 phút mà không phải buồn phiền, ganh tị, tự trách bản thân như khi lướt facebook hàng giờ.
  3. Mình thấy cuộc đời gần gũi hơn, nó không còn xa lạ, và nó không còn khô cằn, vô nghĩa như thời mình nghiện facebook nữa.
  4. Năng lượng, chắc rồi. Mình đã không để nó bị hút cạn như khi nằm chèo queo và lướt fb như một khúc gỗ yếm thế.
  5. Mình không còn ngấu nghiến bởi chứng tự yêu bản thân nữa. Không có ai like, không có ai bình luận, sống một ngày yên ắng, chuyện đó không sao cả. Mình vẫn hiện diện với thực tại, không sứt mẻ dù chỉ một tí, không ngu si đi thêm chút nào.

Hồi kết,

Tính ra, mình không hẳn đã bỏ fb 100%, có lẽ là 95% thôi. Vì đôi khi mình vẫn liên lạc với bạn bè qua messenger. Nhưng từ đứa cứ 5p bật fb một lần để lướt newfeed, đó là một sự thay đổi vô cùng lớn với nhiều lợi ích.

Một sự thật mà bạn rất muốn biết, sau 5 tháng mình bỏ facebook, liệu có ai hỏi han mình không? Nếu bỏ qua các giải thích dài dòng, râu ria, thì câu trả lời là KHÔNG. CHÚNG TA KHÔNG THÂN VÀ HIỂU VỀ NHAU NHƯ CHÚNG TA TƯỞNG. Và, mình cũng không quan trọng đối với người khác như mình tưởng!

Đả phá facebook chẳng ích gì, vì bất kỳ nền tảng mạng xã hội nào rồi cũng có thể sẽ trở thành y hệt như vậy. Điều chúng ta cần, là hãy ưu tiên các mối quan hệ gần gũi thực sự, ưu tiên gặp nhau ngoài đời thực. Khi đó, năng lượng rung động cùng nhau, bạn sẽ cảm thấy khác hẳn. Mình tin rằng cuộc sống của mỗi người sẽ dần dễ chịu hơn nhiều khi bắt đầu làm như vậy.

5 1 vote
Article Rating
Đăng ký
Thông báo về
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
1
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x